Advertisement

Sanskrit Section Weightage & Exam Scheme

In UP Super TET 2026 (Advt. No. 05/2026), Sanskrit (संस्कृत भाषा एवं व्याकरण) forms a mandatory component of Language Group 1, carrying 7 multiple-choice questions worth 21 marks.

In UPTET, candidates can opt between Sanskrit, English, or Urdu. In Super TET, however, Sanskrit is compulsory for all candidates. With basic Paninian grammar rules, scoring 18 to 21 marks is straightforward because questions are mathematical and rule-based.

The 14 Maheshwar Sutras & Pratyahar Rules

The entire edifice of Sanskrit grammar rests upon the 14 Maheshwar Sutras (माहेश्वर सूत्राणि), which emerged from Lord Shiva's Damaru. Every aspirant must memorize these 14 sound rows:

चतुर्दश माहेश्वर सूत्राणि (The 14 Divine Sutras)
  1. अ इ उ ण्
  2. ऋ ऌ क्
  3. ए ओ ङ्
  4. ऐ औ च्
  5. ह य व र ट्
  6. ल ण्
  7. ञ म ङ ण न म्
  8. झ भ ञ्
  9. घ ढ ध ष्
  10. ज ब ग ड द श्
  11. ख फ छ ठ थ च ट त व्
  12. क प य्
  13. श ष स र्
  14. ह ल्

प्रमुख प्रत्याहार: 'अक्' प्रत्याहार = अ, इ, उ, ऋ, ऌ (मूल स्वर)। 'अच्' प्रत्याहार = समस्त स्वर वर्ण। 'हल्' प्रत्याहार = समस्त व्यंजन वर्ण। 'यण्' प्रत्याहार = य, व, र, ल (अंतःस्थ व्यंजन)।

Educational linguistic chart illustrating 14 Maheshwar sutras and Sanskrit Pratyahar creation
The 14 Maheshwar Sutras and Pratyahar formation rules anchoring Paninian Sanskrit grammar. (View Text Version)

Core Sanskrit Vyakaran Syllabus

The 7 questions are distributed across these foundational areas:

Topic DomainKey Sutras / ConceptsFrequency in Exam
संधि (Sandhi)
दीर्घ (अकः सवर्णे दीर्घः), गुण (आद्गुणः), वृद्धि (वृद्धिरेचि), यण् (इको यणचि), अयादि (एचोऽयवायावः); श्चुत्व, ष्टुत्व, जश्त्व व्यंजन संधि। 2 Questions
समास (Samas)
अव्ययीभाव, तत्पुरुष, कर्मधारय, द्विगु, द्वंद्व (चार्ये द्वंद्वः), बहुव्रीहि (अनेकमन्यपदार्थे)। 1 Question
शब्दरूप एवं धातुरूप
राम, हरि, गुरु, लता, नदी, वारि, अस्मद् (अहम्), युष्मद् (त्वम्); पठ्, भू, गम् धातु (लट्, लोट्, लङ्, विधिलिङ्, लृट्)। 2 Questions
कारक एवं विभक्ति
अभितः परितः समया निकषा हा प्रतियोगेऽपि (द्वितीया); येनाङ्गविकारः (तृतीया); नमः स्वस्ति स्वाहा स्वधा (चतुर्थी); भीत्रार्थानां भयहेतुः (पञ्चमी)। 1 Question
संस्कृत संख्या एवं साहित्य संख्या 1 से 100 (विशेषकर: 19 = ऊनविंशतिः / एकोनविंशतिः / नवदश; 49 = एकोनपञ्चाशत् / नवचत्वारिंशत्); कालिदास (अभिज्ञानशाकुन्तलम्), भवभूति, भारवि, दण्डी। 1 Question
Infographic diagram breaking down the 21-mark compulsory Sanskrit syllabus for Super TET
Visual distribution of the 7 compulsory Sanskrit questions and 21 marks across grammar domains. (View Text Version)

Essential Shabdroop & Dhaturoop Reference Guide

Master these high-frequency declensions before examination day:

  • अस्मद् (Asmad - उत्तम पुरुष): अहम्, माम्, मया, मह्यम्, मत्, मम, मयि (प्रथमा से सप्तमी एकवचन)।
  • युष्मद् (Yushmad - मध्यम पुरुष): त्वम्, त्वाम्, त्वया, तुभ्यम्, त्वत्, तव, त्वयि (प्रथमा से सप्तमी एकवचन)।
  • गम् धातु (Gam - लट् लकार / Present Tense): गच्छति, गच्छतः, गच्छन्ति • गच्छसि, गच्छथः, गच्छथ • गच्छामि, गच्छावः, गच्छामः।
Educational reference chart displaying Sanskrit Shabdroop declensions and Dhaturoop lakaras
Comparative memory matrix for high-yield Sanskrit noun declensions and verb conjugations. (View Text Version)

7-Day Sanskrit Fast-Track Revision Plan

  1. Day 1: 14 Maheshwar Sutras, Varnochcharan, and Pratyahar creation rules.
  2. Day 2: Svar Sandhi (Deergha, Guna, Vriddhi, Yan, Ayadi) with Paninian sutras.
  3. Day 3: Vyanjan Sandhi (Schutva, Shtutva, Jashtva) and Visarga Sandhi.
  4. Day 4: Samas classification and Vigrah methods.
  5. Day 5: Shabdroop (Akaranta, Ikaranta, Ukaranta, and Asmad/Yushmad pronouns).
  6. Day 6: Dhaturoop across Lat, Lot, Lang, and Vidhilin lakaras.
  7. Day 7: Sanskrit numerals (Sankhya 1-100), Upasarga, and famous Sanskrit kavyas.

15 Authentic Sanskrit MCQs with Solutions

Solve these 15 authentic practice questions prepared in classical Devanagari script:

Q1. 'राम' शब्द के तृतीया विभक्ति एकवचन का रूप क्या है?
(A) रामेण
(B) रामाय
(C) रामात्
(D) रामस्य
उत्तर एवं सूत्र व्याख्या देखें (View Answer & Sutra)

सही उत्तर: (A) रामेण

व्याख्या: अकारान्त पुल्लिंग 'राम' शब्द का तृतीया एकवचन रूप 'रामेण' होता है।

Q2. संस्कृत व्याकरण में कुल कितने माहेश्वर सूत्र हैं?
(A) 12
(B) 14
(C) 16
(D) 18
उत्तर एवं सूत्र व्याख्या देखें (View Answer & Sutra)

सही उत्तर: (B) 14

व्याख्या: पाणिनीय व्याकरण में भगवान शिव के डमरू से उद्भूत 14 माहेश्वर सूत्र माने गए हैं (अइउण्, ऋऌक्...)।

Q3. 'गच्छति' किस लकार का रूप है?
(A) लट् लकार
(B) लोट् लकार
(C) लङ् लकार
(D) विधिलिङ् लकार
उत्तर एवं सूत्र व्याख्या देखें (View Answer & Sutra)

सही उत्तर: (A) लट् लकार

व्याख्या: गम् (गच्छ्) धातु का वर्तमान काल प्रथम पुरुष एकवचन में 'लट् लकार' रूप 'गच्छति' बनता है।

Q4. 'विद्यालय:' में कौन सी संधि है?
(A) दीर्घ स्वर संधि
(B) गुण संधि
(C) वृद्धि संधि
(D) यण् संधि
उत्तर एवं सूत्र व्याख्या देखें (View Answer & Sutra)

सही उत्तर: (A) दीर्घ स्वर संधि

व्याख्या: विद्या + आलय: में 'अकः सवर्णे दीर्घः' सूत्र से दीर्घ स्वर संधि होती है।

Q5. 'पञ्चगवम्' में कौन सा समास है?
(A) द्वन्द्व समास
(B) द्विगु समास
(C) कर्मधारय समास
(D) बहुव्रीहि समास
उत्तर एवं सूत्र व्याख्या देखें (View Answer & Sutra)

सही उत्तर: (B) द्विगु समास

व्याख्या: 'संख्यापूर्वो द्विगुः' सूत्र के अनुसार जब प्रथम पद संख्यावाची हो और समाहार का बोध कराए, तब द्विगु समास होता है।

Q6. 'बालकाय मोदकं रोचते' में 'बालकाय' में चतुर्थी विभक्ति किस सूत्र से हुई है?
(A) रुच्यार्थानां प्रीयमाणः
(B) कर्मणा यमभिप्रैति स सम्प्रदानम्
(C) धारेरुत्तमर्णः
(D) स्पृहेरीप्सितः
उत्तर एवं सूत्र व्याख्या देखें (View Answer & Sutra)

सही उत्तर: (A) रुच्यार्थानां प्रीयमाणः

व्याख्या: रुच् (अच्छा लगना) अर्थ की धातुओं के योग में प्रसन्न होने वाले कारक की 'रुच्यार्थानां प्रीयमाणः' सूत्र से सम्प्रदान संज्ञा होकर चतुर्थी विभक्ति होती है।

Q7. संस्कृत भाषा में मूल स्वरों की संख्या कितनी है?
(A) 5
(B) 7
(C) 9
(D) 11
उत्तर एवं सूत्र व्याख्या देखें (View Answer & Sutra)

सही उत्तर: (A) 5

व्याख्या: संस्कृत व्याकरण में 5 मूल स्वर (ह्रस्व स्वर) हैं: अ, इ, उ, ऋ, ऌ।

Q8. 'हरये रोचते भक्ति:' में 'हरये' में कौन सी विभक्ति है?
(A) द्वितीया
(B) तृतीया
(C) चतुर्थी
(D) पंचमी
उत्तर एवं सूत्र व्याख्या देखें (View Answer & Sutra)

सही उत्तर: (C) चतुर्थी

व्याख्या: रुच्यार्थानां प्रीयमाणः सूत्र से रुच् धातु के योग में चतुर्थी विभक्ति होती है।

Q9. 'पितरौ' पद में कौन सा समास है?
(A) द्विगु
(B) द्वन्द्व (एकशेष द्वन्द्व)
(C) तत्पुरुष
(D) कर्मधारय
उत्तर एवं सूत्र व्याख्या देखें (View Answer & Sutra)

सही उत्तर: (B) द्वन्द्व (एकशेष द्वन्द्व)

व्याख्या: माता च पिता च = पितरौ (एकशेष द्वन्द्व समास)।

Q10. 'नदी' शब्द के द्वितीया विभक्ति बहुवचन का रूप क्या है?
(A) नदीः
(B) नदीम्
(C) नद्यः
(D) नदीभिः
उत्तर एवं सूत्र व्याख्या देखें (View Answer & Sutra)

सही उत्तर: (A) नदीः

व्याख्या: ईकारान्त स्त्रीलिंग नदी शब्द का द्वितीया बहुवचन रूप 'नदीः' (दीर्घ ई और विसर्ग) होता है।

Q11. 'गङ्गोदकम्' का सही संधि विच्छेद क्या है?
(A) गङ्गा + उदकम्
(B) गङ्ग + उदकम्
(C) गङ्गो + दकम्
(D) गङ्गा + दकम्
उत्तर एवं सूत्र व्याख्या देखें (View Answer & Sutra)

सही उत्तर: (A) गङ्गा + उदकम्

व्याख्या: आ + उ मिलकर 'ओ' बनता है (गुण स्वर संधि: आद्गुणः सूत्र)।

Q12. संस्कृत में कारकों की कुल संख्या कितनी मानी गई है?
(A) 6
(B) 7
(C) 8
(D) 9
उत्तर एवं सूत्र व्याख्या देखें (View Answer & Sutra)

सही उत्तर: (A) 6

व्याख्या: 'क्रियान्वयित्वं कारकत्वम्' के अनुसार संस्कृत में 6 कारक माने गए हैं (सम्बन्ध और सम्बोधन कारक नहीं माने जाते)।

Q13. 'अभिज्ञानशाकुन्तलम्' नाटक के रचयिता कौन हैं?
(A) भवभूति
(B) कालिदास
(C) भारवि
(D) बाणभट्ट
उत्तर एवं सूत्र व्याख्या देखें (View Answer & Sutra)

सही उत्तर: (B) कालिदास

व्याख्या: महाकवि कालिदास विश्वविख्यात नाटक 'अभिज्ञानशाकुन्तलम्' के रचयिता हैं।

Q14. 'सहसा विदधीत न क्रियाम्' यह सूक्ति किस ग्रंथ से उद्धृत है?
(A) किरातार्जुनीयम्
(B) रघुवंशम्
(C) मेघदूतम्
(D) शिशुपालवधम्
उत्तर एवं सूत्र व्याख्या देखें (View Answer & Sutra)

सही उत्तर: (A) किरातार्जुनीयम्

व्याख्या: महाकवि भारवि रचित महाकाव्य 'किरातार्जुनीयम्' की द्वितीय सर्ग की प्रसिद्ध नीति सूक्ति है।

Q15. 'चन्द्रशेखर:' में कौन सा समास है?
(A) कर्मधारय
(B) बहुव्रीहि
(C) द्विगु
(D) तत्पुरुष
उत्तर एवं सूत्र व्याख्या देखें (View Answer & Sutra)

सही उत्तर: (B) बहुव्रीहि

व्याख्या: चन्द्रः शेखरे यस्य सः (अर्थात भगवान शिव) - अन्य पद प्रधान होने से बहुव्रीहि समास है।

Check the complete syllabus at our Syllabus Hub and take full timed tests on our Mock Test Portal.

Advertisement
Advertisement

Frequently Asked Questions

Is Sanskrit optional or compulsory in Super TET 2026?

Sanskrit is 100% compulsory in Super TET, carrying 7 questions (21 marks). Candidates cannot substitute it with English or Urdu.

How many Maheshwar Sutras are there in Sanskrit?

There are exactly 14 Maheshwar Sutras (माहेश्वर सूत्राणि) formulated by Panini, which generate 42 primary Pratyaharas.

Which book is best for Super TET Sanskrit?

Sanskrit Vyakaran Praveshika by Dr. Baburam Saxena or Sanskrit Ganga study modules by Sarwagya Bhushan are the most respected references.

Advertisement